Wat is Homocysteïne en waarom is een te hoge waarde gevaarlijk voor je aderen?

Je aderen zijn de snelwegen van je lichaam. Als die verstopt raken of ontstoken zijn, heb je een serieus probleem.

Homocysteïne is een stofje dat je lichaam zelf maakt, en als je er te veel van hebt, werkt het als roest op je bloedvaten. Het irriteert de binnenkant van je aderen en maakt ze stijf en beschadigd.

Dat is niet iets voor later, dat speelt nu al. Je voelt het misschien nog niet, maar je aderen voelen het wel. Veel mensen denken dat hoge cholesterol de enige boosdoener is. Maar homocysteïne is een stille dader.

Het is een aminozuur dat ontstaat bij de verwerking van eiwitten. Als je lichaam het niet goed kan afbreken, stapelt het op.

En dat opstapelen is precies wat je niet wilt. Het zorgt ervoor dat je aderen beschadigd raken, wat leidt tot een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. En dat willen we allemaal voorkomen, toch?

Wat is homocysteïne precies?

Homocysteïne is een tussenproduct van je stofwisseling. Het ontstaat bij de afbraak van methionine, een aminozuur dat je binnenkrijgt via dierlijke eiwitten zoals vlees, vis en eieren.

Normaal breekt je lichaam het snel af met behulp van vitaminen zoals B6, B12 en foliumzuur.

Als die vitaminen tekort zijn of als je genetisch minder goed bent uitgerust, blijft homocysteïne in je bloed rondhangen. Een normale waarde ligt onder de 10 micromol per liter (µmol/L). Als je boven de 15 µmol/L zit, spreken we van een verhoogde waarde.

Vanaf 30 µmol/L wordt het echt gevaarlijk. Je hoeft geen klachten te hebben om een hoge waarde te hebben.

Het is een stil risico dat je alleen ontdekt via een bloedtest. Waarom is het zo schadelijk? Homocysteïne beschadigt de binnenkant van je aderen, de endotheliale laag. Dat is de laag die ervoor zorgt dat je bloed soepel stroomt.

Als die laag beschadigd raakt, ontstaan er micro-ontstekingen. Je lichaam probeert dit te repareren, maar dat leidt tot plaquevorming en vernauwing van je aderen.

Op den duur kan dat leiden tot een hartinfarct of beroerte.

Waarom is een te hoge waarde gevaarlijk voor je aderen?

Een hoge homocysteïnewaarde werkt als een soort schuurpapier op je aderen. Het irriteert de wanden en zorgt ervoor dat er scheurtjes ontstaan.

Je lichaam reageert daarop door ontstekingscellen naar die plekken te sturen. Die cellen proberen de schade te herstellen, maar ze kunnen ook cholesterol en andere stoffen meenemen.

Zo ontstaat plaque, een soort vetophoping die je aderen vernauwt. Je aderen worden ook stijver van homocysteïne. Een gezond vat is soepel en rekt mee met je bloedstroom. Een stijf vat breekt sneller en zorgt voor een verhoogde bloeddruk.

Dat is extra belastend voor je hart. Mensen met een hoge homocysteïnewaarde hebben een 2 tot 3 keer hoger risico op hart- en vaatziekten, zelfs als ze verder gezond lijken.

Het gevaar zit ‘m in de cumulatieve schade. Het gaat niet om één keer een hoge waarde, maar om een langdurig verhoogd niveau. Hoe langer je aderen worden blootgesteld aan homocysteïne, hoe groter de schade. Daarom is het belangrijk om je waarde regelmatig te meten, zeker als je ouder wordt of als je risicofactoren hebt zoals roken, overgewicht of een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten. Vergeet ook niet om je algemene nier- en eiwitwaarden in de gaten te houden.

Hoe meet je homocysteïne en wat kost het?

Je kunt homocysteïne meten via een bloedtest. Die kun je aanvragen via je huisarts, maar vaak is het sneller en anoniemer via een private health & longevity kliniek. Zo’n test kost tussen de €45 en €75, afhankelijk van de aanbieder.

Bij klinieken als Health Clinic Amsterdam of Longevity Lab Utrecht kun je vaak online een afspraak maken en dezelfde dag nog bloed laten prikken.

Er zijn verschillende soorten tests. Naast je homocysteïne kun je ook je nierfunctie laten meten via creatinine en eGFR. Een basis homocysteïnetest meet alleen de totale waarde.

Een uitgebreide test, zoals die van Dutch Health Lab, meet ook je B-vitaminespiegels en je methyleringsstatus. Die test kost rond de €120 tot €150. Handig als je wilt weten waarom je waarde hoog is.

Je krijgt dan meteen advies over supplementen die je nodig hebt. Wil je zelf je waarde in de gaten houden?

Er zijn thuistests beschikbaar, zoals die van MyLab Box of LetsGetChecked. Die kosten tussen de €50 en €80. Je krijgt een vingerprikset thuisgestuurd en stuurt je bloedmonster op. Binnen een paar dagen heb je je uitslag in je mailbox.

Handig als je niet van prikken in een kliniek houdt. Naast inzicht in je PSA-waarde voor prostaatgezondheid, is het slim om je homocysteïne te meten als je:

• ouder bent dan 40
• een verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebt
• veel vlees eet en weinig groente
• al bekend bent met een hoge homocysteïnewaarde
• zwanger bent of wilt worden (foliumzuur is dan belangrijk)

Hoe verlaag je homocysteïne?

De meest effectieve manier om homocysteïne te verlagen is door je B-vitamines op peil te brengen. Vooral B6, B12 en foliumzuur zijn cruciaal.

Een goede multivitamine zoals die van Thorne Research of Pure Encapsulations bevat voldoende van deze vitaminen.

Kosten: ongeveer €25 tot €40 per maand. Neem ze bij je ontbijt voor een betere opname. Voeding speelt een grote rol.

Eet meer bladgroenten zoals spinazie, boerenkool en broccoli. Die zitten boordevol foliumzuur.

Voeg ook noten, zaden en peulvruchten toe voor extra B6. En eet twee keer per week vette vis zoals zalm of makreel voor B12. Vermijd te veel bewerkt vlees en alcohol, want die verhogen je homocysteïnewaarde. Supplementen kunnen een aanvulling zijn.

Een combinatie van B6 (20-50 mg), B12 (500-1000 mcg) en foliumzuur (400-800 mcg) werkt goed.

Kies voor methylated vormen, zoals methylcobalamine (B12) en methylfoliumzuur, vooral als je genetisch minder goed methylleert. Die supplementen kosten tussen de €15 en €30 per maand. Merken zoals Jarrow Formulas of Solgar zijn betrouwbaar.

Daarnaast zijn er lifestyle-maatregelen. Stop met roken, want roken verhoogt homocysteïne.

Beweeg regelmatig, minstens 30 minuten per dag matig intensief. En zorg voor voldoende slaap, want slaapgebrek verstoort je stofwisseling. Als je deze stappen volgt, kun je je homocysteïnewaarde vaak binnen enkele weken tot maanden verlagen.

Praktische tips voor een gezonde homocysteïnewaarde

Meet je waarde eens per jaar, vooral als je ouder wordt. Zo weet je waar je staat en kun je bijsturen waar nodig.

Plan je test in de ochtend, want je homocysteïnewaarde kan fluctueren door de dag heen. En eet de avond ervoor geen grote maaltijd vol vlees, want dat kan je waarde tijdelijk verhogen. Maak een eetplan dat rijk is aan B-vitamines. Begin de dag met een smoothie van spinazie, banaan en noten.

Neem als lunch een salade met kikkererwten en avocado. En eet als diner zalm met broccoli en quinoa.

Zo krijg je alle benodigde voedingsstoffen binnen zonder dat het saai wordt.

Investeer in goede supplementen, maar kies kwaliteit. Goedkope multivitaminen uit de supermarkt bevatten vaak synthetische vormen die je lichaam minder goed opneemt. Kies voor merken die getest zijn op zuiverheid, zoals die van de groothandel Supplement Warehouse.

En overleg met een arts of voedingsdeskundige voordat je hoge doses neemt, vooral als je medicijnen slikt. Neem de regie over je gezondheid.

Homocysteïne is een marker die je kunt beïnvloeden. Meten, aanpassen en monitoren. Zo houd je je aderen gezond en verlaag je je risico op ernstige aandoeningen. En dat is precies wat je wilt als je investeert in een lang en vitaal leven.